Pomniki Śródmieścia

Pomniki Śródmieścia

     Od początku powstawania miasta, Śródmieście nie miało szczęścia do pomników. Przed II Wojną Światową nie zrealizowano żadnego. Z wielu pomysłów z okresu przedwojnia warto przypomnieć dwa.

     W 1928r.  - w czasie uroczystości poświęcenia statków floty polskiej – powstał Komitet Budowy Pomnika Zjednoczenia Ziem Polskich. Umiejscowienie pomnika w Gdyni miało podkreślać znaczenie miasta i Pomorza dla odrodzonej Polski. Pomnik miał być wybudowany wyłącznie ze składek społeczeństwa. Wkrótce jednak nadszedł kryzys gospodarczy i przekreślił możliwości budowy. Do sprawy powrócono w końcu lat trzydziestych, wpisując projekt pomnika do planu budowy Dzielnicy Reprezentacyjnej Gdyni. Wojna uniemożliwiła realizację.

     Drugim przedwojennym projektem był pomysł uhonorowania wybitnego działacza na rzecz polskości Pomorza – Antoniego Abrahama. Już przed wojną przewidywano lokalizację pomnika na Placu Kaszubskim. Powstałemu w 1930r. komitetowi nie udało się doprowadzić do jego realizacji. Sprawa odżyła w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku. W 1974r.  - w 105 rocznicę urodzin – przed domem, w którym mieszkał do śmierci, na ul. Starowiejskiej odsłonięto tablicę poświęconą jego pamięci. W 1995r. gdyński oddział Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego powołał Komitet Budowy Pomnika Antoniego Abrahama. 23.06.2001r. na Placu Kaszubskim odsłonięto pomnik. Autorami projektu są Stanisław Szwechowicz i Bruno Wandtke.

     Powojennym zamysłem – który do tej pory nie doczekał się realizacji – jest Pomnik Marynarza Polskiego. Inicjatywę jego zbudowania podjęto w 1946r. Jego losy w przedziwny sposób splotły się z dziejami innego pomnika. W miejscu, w którym zamierzano postawić monument godnie upamiętniający wkład polskich marynarzy w wysiłek wojenny, stanął Pomnik Braterstwa Polsko – Radzieckiego. Osłonięto go w listopadzie 1952r. Autorem projektu był Marian Wnuk. 22.07.1990r. pomnik został przeniesiony na Cmentarz Żołnierzy Radzieckich w Redłowie. Powrócono wówczas do idei  Pomnika Marynarza. Postanowiono zrealizować go w dwóch etapach: najpierw płyta, a po zebraniu funduszy – pomnik. Płytę odsłonięto 26.06.1991r. , pomnik do dziś nie doczekał się realizacji.

     W 1965r. odsłonięto pomnik poświęcony ludziom morza, umiejscowiony obok Dworca Morskiego. Tworzą go cztery głazy wydobyte z morza, każdy z nich jest symbolem jednego z morskich zawodów: marynarzy, rybaków, portowców i stoczniowców. Pomnik Ludzi Morza osłonięto 22.07.1965r. , autorami byli Adam Smereka i Wiktor Tołkin.

     Jednym z charakterystycznych miejsc Śródmieścia jest Skwer im. Tajnego Hufca Harcerzy w Gdyni. Na tle Kamiennej Góry odsłonięto tam 25.09.1966r. pomnik poświęcony gdyńskim harcerzom poległym w II Wojnie Światowej. Autorem pomnika jest Władysław Klikowicz.

     W 1976r. rozpoczęto realizację pomnika Conrada – Korzeniowskiego. Zasadniczą bryłę pomnika  – którego autorami są Zdzisław Koseda i Wawrzyniec Samp - odsłonięto 19.06.1976r. W roku 1980 dodano Trzy Maszty autorstwa Wawrzyńca Sampa. Cała kompozycja usytuowana jest na końcu Mola Południowego w sąsiedztwie Akwarium Morskiego.

     W czasie wojny, w Gdyni, funkcjonowało kilka filii obozu koncentracyjnego Stutthof. Jedna z nich położona była na terenie gdyńskiej stoczni. Pamięci przymusowych pracowników poświęcony jest pomnik stojący przed budynkiem dyrekcji Stoczni Gdynia SA. Odsłonięto go 30.08.1979r.

     Pomnik usytuowany przed siedzibą Jacht Klubu Morskiego LOK  „ Gryf” poświęcony jest Leonidowi Telidze. Teliga – jako pierwszy Polak – w latach 1967 – 1969 opłynął samotnie Ziemię. Pomnik, autorstwa Zdzisława Kosedy, odsłonięto w czasie Dni Morza, w 1980r.

     Rekord szybkości -  od pomysłu do realizacji – należy do Pomnika Ofiar Grudnia 1970r. Zamiar wykrystalizował się podczas sierpniowego strajku 1980r. ,we wrześniu powstał komitet budowy, odsłonięcie odbyło się w dziesiątą rocznicę upamiętnianych wydarzeń – 17.12.1980r. Pomnik, autorstwa Stanisława Gierady, stoi na placu u zbiegu ul. Janka Wiśniewskiego i ul. Czechosłowackiej.

     60 – lecie Yacht Klubu Polski uczczono odsłonięciem pomnika twórcy polskiego jachtingu. Generałowi Mariuszowi Zaruskiemu postawiono pomnik przed siedzibą YKP na brzegu Basenu Żeglarskiego, odsłonięto go 3.06.1984r.

     Na placu rzed kościołem NMP Królowej Polski, na rogu ul. Świętojańskiej i ul. Zygmuntowskiej znajduje się pomnik Jana Pawła II, projektu Wawrzyńca Sampa, odsłonięty 20.09.1986r. Na terenie placu, bliżej ul. Armii Krajowej stoi figura NMP z dzieciątkiem Jezus. Na cokole pomnika widnieje napis : „Pamięci zamęczonych za wiarę i ojczyznę w latach okupacji „.

     W 1992r. we wrześniu, odsłonięto na Skwerze Kościuszki pomnik poświęcony Żołnierzom Armii Krajowej. Pomnik został postawiony dzięki staraniom i funduszom weteranów AK, członków Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

     Na Molu Południowym, przed budynkiem Wydziału Nawigacji Akademii Morskiej stanął pomnik twórcy Polskiej Marynarki i Szkoły Morskiej – Kazimierza Porębskiego. Osłonięto go 17.06.1993r. , autorem jest Eugeniusz Lademan.

     Pomnik Eugeniusza Kwiatkowskiego – osoby wybitnie dla Gdyni zasłużonej – stanął 1.10.1994r. na skwerku przy ul. 10 Lutego. Skwer, w krótkim czasie przestał istnieć, zbudowano na nim handlowe Centrum Kwiatkowskiego. Po jego otwarciu 16.10.2004r. pomnik usytuowany jest tuż przy głównym wejściu. Inicjatorem budowy pomnika było Towarzystwo Miłośników Gdyni, autorem projektu – Stanisław Szwechowicz.

     Pomnik Ofiar Terroru Komunistycznego stoi u zbiegu ul. Świętojańskiej i ul. Pułaskiego, obok budynku byłej Informacji Wojskowej. Jest poświęcony wszystkim ofiarom władz komunistycznych z lat 1939 – 1989. Odsłonięto go 8.02.1998r. , autorem projektu jest Dąbrówka Tyślewicz.

     Przy ul. Armii Krajowej, naprzeciw Teatru Muzycznego, odsłonięto 17.09.2004r. Pomnik poświęcony Zesłańcom Sybiru. Inicjatorem jego powstania było Gdyńskie Koło Sybiraków. Autorami są: Maria Jasińska, Mirosław Łaszek i Emilia Kaus.

     Najbardziej oryginalnym z pomników Śródmieścia jest dąb posadzony nieopodal kościoła Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, przy ul. Portowej. Przedstawiciele Koła Starych Gdynian posadzili go 21.11.1979r. Nosi nazwę „ Stolem”. Dąb został posadzony na pamiątkę swego słynnego gdyńskiego poprzednika, wyciętego pod koniec okupacji niemieckiej. Historyczny dąb rósł dokładnie na granicy powiatów puckiego i wejherowskiego, w czasach kiedy Gdynia była wsią, tuż obok Drogi na Oksywie. Kiedy Gdynia została miastem, fragment dawnej drogi został przemianowany na ul. Portową i poszerzony. Dąb znalazł się dokładnie na środku ulicy. Postanowiono go zachować i w czasie brukowania ul. Portowej ( 1930 ) otoczono go ochronnym murem. Był swoistą atrakcją miasta, rósł w okolicy wylotu ul. Św. Wojciecha.

 

 

Wydarzenia

<<  Grudnia 2017  >>
 Pn  Wt  Śr  Cz  Pt  So  N 
      1  2  3
  4  5  6  7  8  910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Reklama
Reklama