LOW

Lądowa Obrona Wybrzeża

Obszar Wybrzeża był od początku II Rzeczypospolitej uznawany za strategicznie martwy. Nie uważano za możliwe i celowe obrony Korytarza Pomorskiego – jak przyjęto nazywać przyznaną Polsce część wybrzeża Bałtyku. Aż do 1931r. nie było na tym terenie żadnych wojskowych jednostek lądowych. Nie zrealizowano też żadnych planów ufortyfikowania rejonu Gdyni od strony lądu. O ile realia strategiczne nie zmieniły się aż do wybuchu wojny, o tyle – wraz z rozwojem portu i miasta zmieniały się czynniki prestiżowo – polityczne.

       W 1933r. powstało Dowództwo Obrony Wybrzeża Morskiego, całkowicie związane i podległe Marynarce Wojennej. Jednym z jego zadań było opracowanie planów obrony bazy Marynarki  jaką była Gdynia.

       Nieco wcześniej – w 1931r. - sformowano 1 Batalion Morski stacjonujący w Wejherowie. Wobec pogarszającej się sytuacji międzynarodowej w czerwcu 1937r. sformowano 2 Batalion Morski z miejscem postoju w Gdyni. W styczniu 1938r. Oba bataliony przemianowano na 1 i 2 Morskie Bataliony Strzelców.

       Lipiec 1937r. to początek   formowania Morskiej Brygady Obrony Narodowej – jednostki o charakterze milicyjnym podległej Ministerstwu Spraw Wojskowych. Pierwszym dowódcą i organizatorem MBON był pułkownik dyplomowany Józef Sas – Hoszowski. Dowództwo jednostki zostało ulokowane w śródmieściu Gdyni, w budynku położonym przy ul. Zgoda 4.

       W tym samym miejscu siedzibę miały władze Morskiego Rejonu Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego. PW i WF koordynował działalność kilkunastu organizacji o charakterze paramilitarnym, kombatanckim i sportowym. Dowódca MBON był z urzędu komendantem PW i WF, a także kierownikiem wyszkolenia wszystkich oddziałów lądowych na Wybrzeżu, w tym również załogi Westerplatte.

        Budynek dowództwa MBON mieścił też – od kwietnia 1939r. - komendę Organizacji Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju, a od lipca tego roku także – tymczasowo – nowo utworzone dowództwo Lądowej Obrony Wybrzeża. 23.07.1939r. wszystkie te funkcje objął nowo przybyły do Gdyni pułkownik Stanisław Dąbek.

        Dowództwo Obrony Wybrzeża Morskiego zostało ostatecznie w lipcu 1939r. zreorganizowane i podzielone na Morską i Lądową Obronę Wybrzeża. Jasno rozgraniczono w ten sposób odpowiedzialność za obronę lądowych i morskich granic Rzeczpospolitej. Wydarzenia wojenne związały MOW głównie z obroną Helu i operacjami morskimi, zaś LOW z obroną Gdyni i Kępy Oksywskiej. W miarę rozwoju działań wojennych oddziały i służby Marynarki pozostałe w Gdyni kolejno podporządkowywały się dowódcy LOW.

        W momencie wybuchu wojny płk. Dąbek miał do dyspozycji następujące siły: 1 i 2 Morskie Pułki Strzelców ( rozwinięte w wyniku mobilizacji Morskie Bataliony Strzelców),Morską Brygadę Obrony Narodowej, I Morski Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej, Morski Dywizjon Artylerii, szwadron krakusów, 83 grupę forteczną, Junacki Hufiec Pracy, Morski Dywizjon Żandarmerii. Podporządkowano mu także całość przebywających na Wybrzeżu sił Policji Państwowej i Straży Granicznej. W toku działań powstały dalsze oddziały utworzone z nadwyżek marynarzy i żołnierzy, a także sformowane z ochotników cywilnych – w tym – kompania kosynierów. W Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej zbudowano pociąg pancerny.

        Ogółem siły LOW liczyły ok. 15 tys. Żołnierzy. Zasadniczym zadaniem LOW było jak najdłuższe powstrzymywanie nieprzyjaciela na linii Wejherowo – Reda – Oksywie oraz obrona miasta i portu Gdynia od południa w celu umożliwienia wykonania zadań przez flotę bazującą w porcie helskim.

      Walki LOW rozgrywały się w nadmorskiej części województwa pomorskiego, w powiatach morskim i kartuskim. Na kilka dni przed wybuchem wojny oddziały zajęły wcześniej przygotowane pozycje na przedpolach Gdyni. Obejmowały one szeroki łuk od Jeziora Żarnowieckiego na północy, przez Wejherowo, Koleczkowo, Wiczlino, Chwarzno do Wielkiego Kacka i Redłowa na południu. Zadaniem oddziałów było bronić rejonu Gdyni w taki sposób, aby nie dopuścić do jej zaskoczenia, umożliwić mobilizację floty oraz przetransportowanie jej wyposażenia na Hel, jak najdłużej uniemożliwić nieprzyjacielowi korzystanie z szosy i linii kolejowej Wejherowo – Gdynia; jak najdłużej nie dopuszczać do umieszczenia niemieckiej artylerii dalekonośnej w rejonie Oksywia uniemożliwiając w ten sposób artyleryjski ostrzał Helu; na pozostałej części przedpola utrudnić ruchy nieprzyjaciela przy pomocy zniszczeń.

      Pierwszą linię oporu stanowiły umocnienia typu polowego ze schronami drewnianymi. Z przyczyn niezależnych od dowództwa LOW do obrony Gdyni nie wybudowano ani jednego schronu żelbetowego. Czas trwania obrony został określony na dziewięć dni. Plan przewidywał sześć dni obrony stałej na Kępie Oksywskiej oraz trzy dni walk na przedpolach Gdyni.

      Dzięki znakomitemu dowodzeniu płk. Dąbka oraz dobremu wyszkoleniu i nieustępliwości obrońców oddziały LOW wycofały sie na Kępę Oksywską po trzynastu dniach walki na przedpolach Gdyni. Walki na Kępie zakończyły się ostatecznie 19 września z chwilą samobójczej śmierci pułkownika Dąbka.

      Podczas dziewiętnastu dni walk pod Warszkowem, Wejherowem, w Redzie,Białej Rzece, Rumi, Zagórzu, pod Kamieniem, Szemudem, Sopieszynem, Łężycami, Wiczlinem, Witominem, Redłowem i wielu innymi miejscowościami stoczyła LOW co najmniej 110 walk.Podobnego wysiłku nie dokonała żadna z polskich dywizji podczas obrony Polski we wrześniu 1939r. W czasie walk LOW straciła ponad 2 000 zabitych i ok. 3 500 rannych. Stanowiło to 30 % stanu wyjściowego.

 

Wydarzenia

<<  Marca 2017  >>
 Pn  Wt  Śr  Cz  Pt  So  N 
    1  2  3  4  5
  6  7  8  9101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
Reklama
Reklama