Zanim powstało miasto

Zanim powstało miasto

Nazwa Gdyni pojawiła się po raz pierwszy – jako Gdinam – w dokumencie włocławskiego biskupa Wolimira z 31.11.1253r. Należy przypuszczać, że ówczesna wieś była własnością książęcą przekazaną na przełomie XIII/XIV wieku we władanie rycerskiej rodzinie Rusocińskich. Potwierdza to dokument lokacyjny datowany na 1362 rok. W 1382r. jeden z kolejnych właścicieli, Jan z Rusocina, ufundował klasztor w dzisiejszych Kartuzach i przekazał wieś Gdynię zakonowi jako uposażenie. Aż do końca XVIII wieku, do chwili kasacji zakonu losy wsi były z nim związane.

     Najbardziej tragicznym – opisanym – wydarzeniem w dziejach Gdyni było jej całkowite spalenie. Dokonały tego 12.05.1734r. wojska rosyjskie, w czasie tzw. wojny sukcesyjnej, prowadzonej między stronnikami Stanisława Leszczyńskiego i Augusta III.

     W wyniku rozbiorów Polski, w 1772r. Prusacy zajęli Pomorze. W tym samym roku – na mocy edyktu – pruscy urzędnicy przejęli wszystkie posiadłości zakonu Kartuzów. Rzeczywista kasata zakonu nastąpiła dopiero w 1823r. Reformy administracyjne, związane z przejęciem Pomorza przez  Prusy zakończyły się w 1790r. Od Gdyni odłączono okalające ją lasy i przyłączono je do specjalnie w tym celu utworzonego rewiru w Witominie.

    Dawny plac składowy i handlowy drewna, położony nieopodal brzegu zamieniono w Królewskie Składy Drewna. Folwark klasztorny położony na Gdyńskich Górkach został przejęty przez państwo pruskie, wyłączony z granic Gdyni i oddany w dzierżawę. W dokumencie z 1809r. Folwark ten po raz pierwszy nazwano Kamienną Górą, ale nazwa ta obejmowała również część dzisiejszego Wzgórza Św. Maksymiliana.

     W latach 1869-1870 trwała budowa linii kolejowej ze Słupska do Gdańska. Dla części mieszkańców wsi oznaczało to przymusowe wywłaszczenia. Gdynia była zbyt mała i bez znaczenia ekonomicznego, by skorzystać na tej inwestycji. Pierwszy przystanek osobowy zbudowano dopiero w 1894r. Składał się z parterowego budynku, niezbyt dużego peronu i toru mijankowego.

     Początek XX wieku przyniósł zainteresowanie Gdynią jako terenem letniskowym. Pojawiający się we wsi mieszkańcy Gdańska, a także letnicy z innych stron skłonili mieszkańców do działania. W 1904r. mieszkańcy założyli Związek Upiększania Gdyni oraz Towarzystwo Kąpieli Bałtyckich. Spółka ta wykupiła działkę nad brzegiem morza i wybudowała na niej Dom Kuracyjny. Dom ów rozpoczął działalność w lipcu tegoż roku. Rozpoczęto także budowę omijającej wieś drogi prowadzącej od stacji kolejowej wprost do Domu Kuracyjnego. Budowę drogi ukończono w 1908r. nadając jej nazwę Alei Kuracyjnej. Tak powstała dzisiejsza ul. 10 Lutego. Wzdłuż Alei zaczęły pojawiać się kolejne pensjonaty. W 1910 r. Gdynia liczyła 900 mieszkańców a gościła około 500 letników. W 1917r. Powstał pierwszy stały hotel Gdyni - „Pod Dębem”.

     Po zakończeniu pierwszej wojny światowej w byłym zaborze pruskim powstały polskie Rady Ludowe. Delegaci z Gdyni wchodzili w skład chylońskiej Gminnej Rady Ludowej. Rady domagały się przyłączenia Pomorza do Polski. W kwietniu 1919r. mieszkaniec Gdyni Antoni Abraham – zwany Kaszubskim Królem – wszedł w skład delegacji przedstawiającej Komisji do Spraw Polskich w Paryżu dowody świadczące o polskości Pomorza. Podpisany 28.06.1919r. Traktat pokojowy przywracał Polsce część ziem pomorskich i niewielki fragment Wybrzeża.

     30.09.1919r. Jan Radtke przejął w Gdyni obowiązki sołtysa, wywiesił biało- czerwoną flagę i wprowadził język polski jako urzędowy. W styczniu 1920r. Wojsko Polskie rozpoczęło przejmowanie Pomorza. 10 lutego odbyła się w Pucku uroczystość Zaślubin Polski z Morzem, a 12 lutego Szwoleżerowie Rokitniańscy powtórzyli ten symboliczny akt w Gdyni.

     Odzyskanie Pomorza i wybrzeża morskiego, oraz utworzenie Wolnego Miasta Gdańska poza granicami Polski oznaczało, że młode państwo nie miało żadnego portu morskiego. Decyzja o jego budowie zapadła natychmiast, problemem była jego lokalizacja. Kierowany przez kontradmirała Kazimierza Porębskiego departament spraw morskich Ministerstwa Spraw Wojskowych powołał komisję pod przewodnictwem inż. Tadeusza Wendy w celu wybrania miejsca budowy przyszłego portu. Opinia komisji była jednoznaczna. Na miejsce budowy wybrano torfową dolinę pomiędzy Oksywiem i Gdynią. 30.08.1920r. zatwierdzono projekt Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków. 1 listopada przyznano pierwsze kredyty, budowa ruszyła 29.05.1921r. Port Tymczasowy został uroczyście otwarty 23.04.1923r. Połączono go linią kolejową ze stacją Gdynia. 13.08.1923r. wszedł do gdyńskiego portu pierwszy statek, francuski parowiec „ Kentucky”.

     W międzyczasie – 23.09.1922r. - Sejm RP uchwalił ustawę o budowie portu w Gdyni. Budowę portu powierzono ostatecznie Konsorcjum Francusko – Polskiemu, pracami kierował Tadeusz Wenda. Budowa portu spowodowała żywiołowy rozwój miasta, wzrost liczby ludności i problemy, którym nie mogła podołać Rada Gminna. Sołtys Jan Radtke już od 1923r. rozpoczął starania o nadanie Gdyni praw miejskich. Rada Gminy 25.05.1925r. podjęła uchwałę o przekształceniu Gdyni w gminę miejską. Rozporządzenie Rady Ministrów z 30.12.1925r. wprowadzało pierwsze zmiany, tereny portowe zostały wyłączone z powiatów wejherowskiego i puckiego( dotychczasowa granica między nimi przebiegała na wysokości dzisiejszej ulicy św. Wojciecha ) i przyłączone wraz z Oksywiem do Gdyni. 10.02. 1926r. Rada Ministrów nadała Gdyni prawa miejskie.

Wydarzenia

<<  Marca 2017  >>
 Pn  Wt  Śr  Cz  Pt  So  N 
    1  2  3  4  5
  6  7  8  9101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
Reklama
Reklama