Historia dzielnicy - kalendarium Gdynia w okresie II Wojny Światowej

Śródmieście Gdyni w okresie II Wojny Światowej.

1939 r. - 03.09 - Wydano komunikat Komisarza Rządu w Gdyni o zakazie opuszczania domów od godziny 20.00 do 6.00. Odcięto Wybrzeże od reszty kraju.
1939 r. - 07.09
- Komisarz Rządu Franciszek Sokół przekazał dowódcy Lądowej Obrony Wybrzeża pułkownikowi Stanisławowi Dąbkowi władzę administracyjną w mieście.
1939 r. - 07.09
- Odezwa pułkownika Dąbka do mieszkańców Gdyni, zapowiadająca walkę z wrogiem „do upadłego" i prosząca ludność o wszelką pomoc dla walczącego wojska.
1939 r. - 07.09
- Powołano oddział Gdyńskich Kosynierów.
1939 r. - 07.09
- W gabinecie Komisarza Rządu odbyła się narada wojenna pod przewodnictwem Franciszka Sokoła. Powołano „Straż Obywatelską" pod komendą Konstantego Jacynicza i Jerzego Michalewskiego.
1939 r. - 08.09
- W Gdyni nastąpiło przerwanie dopływu energii elektrycznej z elektrowni „Gródek".
1939 r. - 10.09
- Podpułkownik Stanisław Wężyk zorganizował 1 i 2 kompanię „Gdyńskich Kosynierów".
1939 r. - 12.09
- Pułkownik Stanisław Dąbek wydał rozkaz o opuszczeniu Gdyni przez oddziały wojskowe i o odwrocie na Kępę Oksywską.
1939 r. - 12.09
- W nocy z 12 na 13 września 1939 r. autobusy MTK przewiozły wycofujące się oddziały na Oksywie, do Babich Dołów i Pogórza oraz żywność z magazynów portowych. Autobusy MTK były ostatnimi pojazdami, które przejechały przed wysadzeniem przez nasze wojska mostu nad Kanałem Przemysłowym na drodze do Oksywia.
1939 r. - 13.09
- Wieczorem żołnierze polscy wraz z częścią władz cywilnych z Komisarzem Rządu Franciszkiem Sokołem, opuścili miasto i udali się na Oksywie, by tam bronić się dalej. Pieczę nad miastem przejęła Straż Obywatelska.
1939 r. - 14.09
- Rozpoczyna się eksterminacja mieszkańców Gdyni i wysiedlanie z miasta. Gdynia znalazła się na tzw. „ziemiach wschodnich wcielonych przez Hitlera do III Rzeszy."
1939 r. - 14.09
- Zajęcie Gdyni przez 1 i 2 Pułk Landespolizei. Według opinii niemieckich miasto poddał jego ówczesny prezydent Lucjan Skupień. W obecności prezesa Sądu Powiatowego zmuszony był poddać miasto i przekazać je generałowi Friedrichowi Eberhardtowi. Po tym tragicznym akcie kapitulacji Lucjan Skupień wraz z innymi urzędnikami gdyńskiego samorządu został aresztowany jako zakładnik.
1939 r. - 15.09
- Władze okupacyjne internowały około 4000 mieszkańców Gdyni.
1939 r. - 16.09
- Hitlerowcy ścięli historyczny dąb rosnący przy ulicy portowej.
1939 r. - 16.09
- Liczba aresztowanych mieszkańców Gdyni wyniosła około 7000 osób.
1939 r. - 19.09
- W związku z przyjazdem do Gdyni Adolfa Hitlera, okupanci nadali miastu nazwę Gotenhafen, tzn. port Gotów. Nazwa ta obowiązywała do zakończenia działań wojennych.
1939 r. - 26.09
- W budynku „Polskarob" na Kamiennej Górze rozpoczęło działalność gestapo, Einsatzkommando -16.
1939 r. - 27.09
- Niemcy zajmują w Gdyni (Gotenhafen) Szpital Świętego Wincentego s`Paulo (dzisiejszy Szpital Miejski) i przekształcają go na wojskowy szpital Marinesfestunglazaret.
1939 r. - 12.10
- Kilkugodzinna wizyta w Gdyni Gauleitera Wolnego Miasta Gdańska Alberta Foerstera. Z Gdyni hitlerowski szef regionu gdańskiego udał się do Wejherowa, gdzie przemawiał na rynku, informując o mającej nastąpić wkrótce likwidacji Polaków.
1939 r. - 15.10
- Ukazało się ogłoszenie okupacyjnego prezydenta policji o wysiedleniu polskiej ludności z Gdyni (Gotenhafen).
1939 r. - 11.11
- W Piaśnicy dokonano eksterminacji znacznej ilości gdyńskiej inteligencji, rozmyślnie wybierając dzień Święta Niepodległości.
1939 r. - 26.12
- W zajętej przez Niemców Gdyni (Gotenhafen) utworzono Urząd Rybacki, skupiający okoliczne wsie rybackie.
1940 r. - 01.01
- W Gdyni powstał Tajny Hufiec Harcerzy.
1940 r. - 18.03
- W Gdyni (Gotenhafen) rozpoczął działanie Urząd Powierniczy, który regulował sprawy przyjmowania skonfiskowanych polskich majątków.
1940 r. - 30.05
- W Gdyni (Gotenhafen) wybrano na stanowisko zastępcy nadburmistrza miasta Gerharda Cartellieri. Nadburmistrzem był wówczas Brigadienfuhrer Horst Schlichting.
1940 r. - 27.11
- Polski transatlantyk m/s „Piłsudski" został storpedowany przez niemieckie okręty podwodne i zatopiony w okolicach Newcastle.               
1940 r. - 26.12
- Statek towarowy s/s „Warszawa" został storpedowany przez niemiecką łódź podwodną.
1941 r. - 04.03
- Dążąc do zniemczenia ludności polskiej, władze okupacyjne wydały rozporządzenie o niemieckiej liście narodowej, dzielącej obywateli Rzeszy, często pod groźbą i przymusem, na 4 grupy.
1941 r. - 07.06
- Ksiądz Hilary Jastak otrzymał święcenia kapłańskie.
1941 r. - 19.08
- Zatopiony został przez flotę niemiecką zasłużony dla polskiej marynarki handlowej, parowiec „Częstochwa" (dawniej Robur IV).
1942 r. - 26.06
- Pierwszy brytyjski nalot bombowy na Gdynię.
1942 r. - 11.07
- Ciężki nalot na Gdynię lotnictwa bombowego RAF-u. Ucierpiał port i stocznia. Zniszczono liczne okręty podwodne.
1942 r. - 28.08
- Kolejny nalot bombowców RAF na Gdynię (Gotenhafen).
1942 r. - 30.09
- Gestapo po raz pierwszy aresztowało gdyńskiego harcmistrza Lucjana Cylkowskiego.
1943 r. - 07.04
- W gdyńskim porcie (Gotenhafen) zacumował na stałe niemiecki statek pasażersko-wycieczkowy „Wilhelm Gustloff". Odtąd mieściła się na nim siedziba Szkoły Nawigatorów Kriegsmarine.
1943 r. - 17.04
- Według statystyk niemieckich, do tego dnia skierowano do obozu koncentracyjnego w Stutthofie 234 mieszkańców Gdyni. Największą grupę stanowili członkowie ruchu oporu, aresztowani jesienią 1942 roku.
1943 r. - 02.07
- W gdyńskim porcie (Gotenhafen) zacumował na stałe pancernik niemiecki „Schleswig-Holstein". Odtąd służył Kriegsmarine jako Szkoła Artylerii Morskiej.
1943 r. - 18.09
- Początek komunikacji trolejbusowej w Gdyni. Uruchomienie pierwszego odcinka linii trolejbusowej od Zarządu Miejskiego do dworca w Chyloni. Linię tę w tym samym roku przedłużono do Orłowa.
1943 r. - 04.10
- Około godziny 13.00 nastąpił nalot na Gdynię (Gotenhafen) amerykańskich samolotów - superfortec. Zniszczeniu uległy: stara stocznia (dzisiejsza „Nauta"), Dworzec Morski i portowe tory kolejowe.
1943 r. - 09.10
- Wielki nalot na gdyński port brytyjskiego lotnictwa RAF, zatopiono liczne statki niemieckie oraz suchy dok, w którym stał holownik „Atlanic".
1943 r. - 07.12
- Nieudana próba zamachu na oficerów niemieckiej Kriegsmarine w Yacht Clubie przy ul. Goeringa 30 (dzisiejsza 10 Lutego). Do zamachu nie przyznała się ani tajna organizacja „Gryf Pomorski", ani harcerze gdyńscy.
1944 r. - 10.03
- Po raz drugi aresztowano Lucjana Cylkowskiego, gdyńskiego harcmistrza, wychowawcę młodzieży i nauczyciela Szkoły Powszechnej nr 1. Umieszczono go w obozie koncentracyjnym Stutthof, gdzie niebawem został stracony.
1944 r. - 12.07
- W Stutthofie stracony został Lucjan Cylkowski, harcmistrz hufca Gdynia, nauczyciel i wychowawca młodzieży.
1944 r. - 16.10
- Na terenie stoczni w Gdyni utworzono filię obozu koncentracyjnego Stutthof. Baraki obozowe stały na terenie dzisiejszego Zespołu Szkół Budowy Okrętów w Gdyni.
1944 r. - 18.12
- Nalot na Gdynię (Gotenhafen) około 600 samolotów brytyjskich i amerykańskich. Zniszczono stocznię budującą łodzie podwodne, zatopiono pancerniki „Schleswig-Holstein" i „Zahringen", bazę okrętów podwodnych „Waldemar Kophamel", torpedowiec „Tugo" i dwa wielkie doki pływające.
1945 r. - 30.01
- W południe odbił od nabrzeża w porcie oksywskim statek wycieczkowy wypełniony do granic możliwości 6600 osobami na pokładzie, głównie niemieckimi uciekinierami. Był to m/s „Wilhelm Gustloff", który o godz. 21.16 w odległości 12 mil morskich od Ustki został zatopiony przy pomocy trzech sowieckich torped. Uratowało się około 600 osób. Kilkadziesiąt ofiar tej katastrofy pochowano na Cmentarzu Witomińskim.
1945 r. - 07.03
- Radzieckie bombowce zatopiły wypływający z portu w Gdyni statek handlowy „Flensburg", z niemieckimi uciekinierami na pokładzie. Zginęło około 800 osób.
1945 r. - 10.03
- Gdyńscy harcerze przekazali dowódcy 1 65 dywizji Armii Czerwonej, plany zaminowania Gdyni.
1945 r. - 19.03
- Ewakuacja wojsk niemieckich wchodzi w końcową fazę; rozpoczyna się akcja rozmyślnego niszczenia nabrzeży i wyposażenia portu oraz wysadzania falochronu.
1945 r. - 24.03
- Marszałek Konstanty Rokossowski, dowódca 2 Frontu Białoruskiego, wyzwalającego Gdynię, wezwał otoczone wojska niemieckie do poddania się,
1945 r. - 25.03
- Okupant zakończył ewakuację i tego dnia rozpoczął planowe niszczenie portu i jego urządzeń. W najbardziej newralgicznych punktach Niemcy zatopili stojące w porcie własne statki i okręty, m.in. pancernik „Gneisenau".
1945 r. - 26.03
- Rozpoczęły się walki o wyzwolenie Gdyni.
1945 r. - 27.03
- Wczesnym rankiem czołgi polskiej Pierwszej Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, wchodzące w skład Drugiego Frontu Białoruskiego, przedarły się od Witomina do Śródmieścia. Po bardzo ciężkich walkach ulicznych tego samego dnia zostało zdobyte miasto, a następnie port.
1945 r. - 28.03
- Wyzwolenie Gdyni spod okupacji hitlerowskiej.
1945 r. - 31.03
- Przedstawiciele polskich władz przejęli w Gdyni obiekty pocztowe, umyślnie zniszczone przez wycofujące się wojska niemieckie. W głównym budynku poczty została spalona automatyczna centrala telefoniczna.
1945 r. - 03.04
- W Gdyni objęli służbę marynarze 1 Samodzielnego Morskiego Batalionu Zapasowego. Marynarze zabezpieczyli port i stocznię, zajęli się m.in. usuwaniem min i gruzów, gasili pożary.
1945 r. - 04.04
- Po raz pierwszy po wojnie popłynął w śródmieściu Gdyni prąd elektryczny.
1945 r. - 07.04
- Urząd prezydenta miasta objął Henryk Zakrzewski.
1945 r. - 08.04
- Na gdyńskiej plaży odbyły się uroczyste zaślubiny z Bałtykiem żołnierzy 1 Brygady Pancernej i załogi czołgu nr 214.
1945 r. - 09.04
- Oddany został do użytku interesantów główny budynek Poczty w Gdyni.
1945 r. - 14.04
- Powołano Główny Urząd Morski z zasięgiem działania na całe wybrzeże.
1945 r. - 15.04
- Reaktywowano Powszechną Spółdzielnię Handlową „Zgoda", nawiązującą do tradycji spółdzielczości spożywców, sięgającej w Gdyni 1928 r
1945 r. - 16.04 - Reaktywowano działalność gdyńskiej Straży Pożarnej. Dowódcą jednostki został pułkownik Leon Korzewnikjanc, który tę samą funkcję pełnił przed wojną.
1945 r. - 18.04
- Z Gdyni do Gdańska wyruszył pierwszy po wojnie pociąg.
1945 r. - 24.04
- Reaktywowano działalność Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni. Kierował nim dr Józef Kulikowski.
1945 r. - 24.04
- W Gdyni rozpoczęto wydawanie chleba na kartki żywnościowe.


Kalendarium opracowała K. Miszewska na podstawie  "Kalendarza Gdyńskiego" z roku 2002 wydanego przez IMPRIMATUR dla ZKM w Gdyni.

Wydarzenia

<<  Marca 2017  >>
 Pn  Wt  Śr  Cz  Pt  So  N 
    1  2  3  4  5
  6  7  8  9101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
Reklama
Reklama